Z AI… od A do Z! Słowniczek pojęć na 2026 rok o sztucznej inteligencji i Microsoft Copilot

Maciej Tomczyk
23 minuty czytania
12.2.2026

W prezentacjach, ofertach, a także na webinarach, często pojawia się sporo hermetycznego słownictwa o AI, które nie dla wszystkich jest oczywiste i zrozumiałe. Dlatego w Supremo przygotowaliśmy kompleksowe zestawienie terminów związanych ze sztuczną inteligencją, skupiając się najbardziej na ekosystemie Copilot firmy Microsoft.

W jednym miejscu sprawdzisz oficjalne nazwy produktów, funkcje, technologie, pojęcia techniczne i biznesowe w kontekście AI – wraz z przystępnymi objaśnieniami, które są aktualne w 2026 roku.

Z poniższego artykułu dowiesz się więcej zarówno o produktach związanych z AI od Microsoft, jak i szeroko rozumianej sztucznej inteligencji. Poniższy słowniczek może służyć jako praktyczny poradnik – trafi do pracowników poszukujących wiedzy, ale również do odbiorców biznesowych poznających Microsoft 365 Copilot i powiązane z nim zagadnienia sztucznej inteligencji.

Jak czytać ten słowniczek, gdy pracujesz z Microsoft Copilot

Jeśli korzystasz z Copilota w pracy (np. w Wordzie, Teams lub Outlooku), ten słowniczek warto traktować jak mapę pojęć, które pojawiają się w opisach funkcji, dokumentacji Microsoft oraz rozmowach o wdrożeniu AI w organizacji. W praktyce wiele terminów przewija się bardzo często: modele językowe (LLM), uziemienie odpowiedzi w danych (grounding/RAG), warstwy dostępu do informacji (Microsoft Graph, Work IQ) czy mechanizmy bezpieczeństwa (EDP, compliance).

Dobra praktyka: gdy Copilot zwraca odpowiedź, do której nie masz pewności, wróć do powiązanych haseł i sprawdź „co jest pod spodem”. Zrozumienie tych fundamentów pomaga pisać lepsze polecenia, trafniej oceniać ryzyko halucynacji oraz świadomie rozróżniać scenariusze „internetowe” (Copilot uziemiony do WWW) od scenariuszy firmowych (Copilot bazujący na danych Microsoft 365 i uprawnieniach użytkownika).


A

AI (Artificial Intelligence / Sztuczna inteligencja)

Ogólne określenie zdolności maszyn lub oprogramowania do wykonywania zadań wymagających ludzko-podobnej inteligencji: rozumienia języka, podejmowania decyzji, generowania treści.

W kontekście Copilota AI odnosi się przede wszystkim do zastosowania dużych modeli językowych (LLM), które rozumieją polecenia użytkownika i generują odpowiedzi – np. tworzą teksty, podsumowują dokumenty czy odpowiadają na pytania, naśladując ludzką kreatywność i rozumienie języka.

AI Builder

Moduł sztucznej inteligencji wbudowany w Power Platform umożliwiający tworzenie modeli AI (np. do odczytywania pól z faktur czy klasyfikacji tekstu) w środowisku niskokodowym (low-code).

AI Builder nie jest sam w sobie „Copilotem”, ale dostarcza gotowe modele, które można osadzać w Power Apps i Power Automate, uzupełniając ekosystem Copilota o możliwość budowania własnych komponentów AI do konkretnych zadań biznesowych.

Agent (Copilot Agent)

Spersonalizowany asystent AI realizujący ściśle określone zadania lub role.

W Microsoft 365 Copilot termin Agent oznacza rozszerzenie Copilota, które można tworzyć i konfigurować w Copilot Studio. Licencja Microsoft 365 Copilot daje dostęp m.in. do Analyst & Researcher advanced reasoning agents, gotowych agentów Microsoft oraz agentów niestandardowych opartych na danych organizacji.

Agenci Copilota działają jak wyspecjalizowani asystenci (np. Planner Agent do zarządzania zadaniami, Sales Agent do procesów sprzedażowych), reagujący na polecenia w danym obszarze. Użytkownik może w języku naturalnym poprosić agenta o wykonanie czynności, a agent korzysta zarówno z modeli AI, jak i z Work IQ, aby udzielić kontekstowej pomocy.

Analyst Agent / Researcher Agent

Zaawansowani agenci rozumowania dostępni w ramach licencji Microsoft 365 Copilot.

Analyst i Researcher to predefiniowani agenci, którzy włączają tryb intensywnego wnioskowania, by przeanalizować dane lub przeprowadzić badanie tematu na żądanie użytkownika. Ich odpowiedzi bazują na dogłębnej analizie wielu źródeł (plików, e-maili, spotkań) i są generowane dłużej, ale z większą precyzją niż zwykłe zapytanie w czacie.

Azure OpenAI Service

Usługa chmurowa Azure umożliwiająca korzystanie z zaawansowanych modeli językowych OpenAI (takich jak GPT-4, GPT-4o, GPT-5) w aplikacjach biznesowych.

Microsoft 365 Copilot jest zbudowany w oparciu o Azure OpenAI, co zapewnia przetwarzanie danych z zachowaniem korporacyjnych wymogów bezpieczeństwa i prywatności. Programiści mogą korzystać z tej usługi, by integrować modele generatywne we własnych rozwiązaniach z zachowaniem kontroli nad danymi.


B

Bing Chat

Historyczna nazwa usługi czatbotowej AI uruchomionej 7 lutego 2023 r. jako element „nowego Binga” – wyszukiwarki Microsoft.

Bing Chat pozwalał zadawać pytania w wyszukiwarce i otrzymywać odpowiedzi generowane przez model GPT-4 ze źródłami. W listopadzie 2023 r. Bing Chat został oficjalnie przemianowany na Microsoft Copilot. Dzisiejszy konsumencki Copilot to bezpośrednia kontynuacja Bing Chat, pod nową marką i z rozszerzonymi integracjami (Edge, Windows, aplikacja mobilna).

Bing Chat Enterprise

Archiwalna wersja Copilota/Bing Chat przeznaczona dla organizacji, oferująca te same możliwości konwersacyjne, lecz z Enterprise Data Protection (EDP) – zadawane pytania i odpowiedzi nie są zapisywane ani używane do trenowania modeli poza środowiskiem organizacji. Funkcja ta została „wchłonięta” przez Microsoft 365 Copilot Chat z wbudowaną ochroną danych firmowych.

Bot / Chatbot

Program symulujący rozmowę z człowiekiem, zwykle w formie czatu tekstowego lub głosowego.

Copilot jest zaawansowanym chatbotem generatywnym – w odróżnieniu od tradycyjnych botów ze sztywnymi skryptami, Copilot dynamicznie tworzy odpowiedzi dzięki modelowi językowemu, co daje znacznie bardziej naturalny i elastyczny dialog.

Business Chat (Czat biznesowy)

Termin używany w początkowej fazie Microsoft 365 Copilot na określenie trybu, w którym AI agregował informacje ze wszystkich aplikacji służbowych (maili, dokumentów, spotkań, czatów) i odpowiadał na pytania przekrojowo.

Obecnie Business Chat jest częścią Microsoft 365 Copilot Chat – czatu osadzonego w aplikacji M365 Copilot – ale idea pozostała: Copilot z licencją M365 Copilot może korzystać z danych firmowych takich jak pliki SharePoint, e-maile Outlook czy konwersacje Teams.


C

ChatGPT

Popularny chatbot generatywny stworzony przez OpenAI, który spopularyzował koncepcję konwersacji z AI.

ChatGPT powstał w listopadzie 2022 r. na bazie modelu GPT-3.5 i błyskawicznie zyskał światowy rozgłos. Technologia stojąca za ChatGPT (modele GPT-3.5/4) została użyta w Copilocie dzięki strategicznej współpracy Microsoftu z OpenAI.

Różnica z perspektywy biznesowej: ChatGPT to ogólny asystent publiczny, a Microsoft 365 Copilot to asystent AI wbudowany w środowisko M365 z dostępem do danych firmowych i zgodnością z politykami organizacji.

Claude

Rodzina dużych modeli językowych (LLM) rozwijana przez firmę Anthropic. Claude jest alternatywą dla modeli z rodziny GPT (OpenAI) i jest używany w Copilocie jako jeden z silników generowania odpowiedzi.

W kontekście Copilota „Claude” należy rozumieć jako jeden z modeli, który może być dostępny w wybranych środowiskach lub scenariuszach (np. poprzez integracje, wybór modelu w narzędziach deweloperskich albo rozwiązania budowane na Azure).

Context window (Okno kontekstu)

Maksymalna ilość informacji (liczona w tokenach), jaką model AI może „mieć w pamięci roboczej” w ramach jednego zapytania i odpowiedzi. Okno kontekstu obejmuje m.in. prompt użytkownika, historię rozmowy oraz dodatkowe fragmenty danych dołączone przez mechanizmy takie jak RAG/grounding.

W praktyce okno kontekstu wpływa na to, jak długie dokumenty da się sensownie streszczać oraz ile źródeł Copilot może uwzględnić naraz. Gdy kontekst jest zbyt duży, system musi go skracać (np. przez selekcję fragmentów lub streszczenia), co może obniżyć precyzję. Dlatego w pracy z Copilotem często pomaga „dawkowanie” materiałów: wskazanie konkretnego pliku, zawężenie zakresu lub podział zadania na etapy.

Copilot (Microsoft Copilot)

Nazwa rodziny inteligentnych asystentów AI firmy Microsoft.

Termin „Copilot" (ang. współpilot) podkreśla, że AI pełni rolę towarzysza wspierającego użytkownika, a nie zastępującego go.

Microsoft Copilot stał się parasolową marką dla wielu produktów AI:

  • od asystenta w przeglądarce Bing,
  • przez Windows Copilot,
  • aż po Microsoft 365 Copilot dla aplikacji biurowych.

Copilot korzysta z modeli językowych OpenAI (GPT-4, GPT-4o, GPT-5) i potrafi generować tekst, odpowiadać na pytania, podsumowywać treści czy tworzyć sugestie na podstawie danych.

We wrześniu 2023 r. Microsoft zreorganizował nazewnictwo – Bing Chat, Windows Copilot itp. zostały zunifikowane pod wspólną marką „Copilot". Model operuje na zasadzie freemium: bezpłatna warstwa daje dostęp do większości funkcji, a płatna subskrypcja (Copilot Pro za $20/miesiąc) zapewnia priorytetowy dostęp do nowych funkcji.

Copilot Analytics / Copilot Dashboard

Zestaw raportów i metryk do mierzenia adopcji Copilota w organizacji: kto korzysta, jak często, w jakich aplikacjach oraz jakie scenariusze są najpopularniejsze. Pomaga administratorom oraz właścicielom biznesowym ocenić, czy wdrożenie faktycznie przekłada się na zmianę sposobu pracy.

W praktyce Copilot Analytics/Dashboard są elementami „warstwy zarządczej” (obok Copilot Control System): wspierają plan komunikacji i szkoleń, identyfikują zespoły wymagające wsparcia, a także pozwalają porównywać adopcję w czasie. Warto pamiętać, że metryki aktywności nie są tym samym co ROI – do oceny wartości często potrzebne są dodatkowe dane (np. oszczędność czasu w procesach, jakość dokumentów, krótszy czas reakcji w sprzedaży/obsłudze).

Copilot Chat (Microsoft 365 Copilot Chat)

Tryb czatu AI dostępny dla użytkowników biznesowych w ekosystemie Microsoft 365.

Copilot Chat oferuje bezpieczny czat AI zasilany najnowszymi modelami (w tym GPT-5), z ochroną danych firmowych, oraz dostęp do agentów typu pay-as-you-go.

Copilot Chat bez płatnej licencji M365 Copilot działa na bazie danych publicznych z sieci www (jest „uziemiony" do internetu), natomiast pełny Microsoft 365 Copilot dodaje integrację z danymi pracy użytkownika (pliki, e-maile, spotkania, czaty) oraz priorytetowy dostęp do funkcji.

Interfejs Copilot Chat jest dostępny m.in. poprzez stronę m365copilot.com, w aplikacji Microsoft 365 Copilot, a także jako panel w Teams i Outlook.

W aplikacjach Word, Excel, PowerPoint i OneNote wyświetlane są etykiety informujące o poziomie doświadczenia: M365 Copilot (Premium) dla użytkowników z licencją add-on, M365 Copilot (Basic) dla użytkowników bez licencji add-on mających standardowy dostęp, oraz Copilot Chat (Basic) dla użytkowników bez dostępu do Copilot chat w tych aplikacjach.

Copilot Control System

Zbiór narzędzi administracyjnych i zarządczych dostępnych dla organizacji wdrażających Copilota. Obejmuje m.in. SharePoint Advanced Management i Copilot Analytics, które pozwalają administratorom IT monitorować i kontrolować sposób, w jaki Copilot jest używany w firmie.

Copilot Cowork

Microsoft 365 Copilot Cowork to zaawansowany agent AI, który automatyzuje wieloetapowe zadania w środowisku Microsoft 365.

Działa autonomicznie – wysyła e-maile, planuje spotkania,tworzy dokumenty (Word, Excel, PDF), zarządza kalendarzem i publikuje wpisy na Teams, działając na podstawie intencji użytkownika, ale po ich zatwierdzeniu.

Narzędzie odpowiada na pytania, ale też wykonuje pracę (action-oriented), integrując się z danymi z Microsoft 365 (e-maile, czaty, pliki).

Kluczowe funkcje

  • Zarządzanie projektami: Przygotowuje podsumowania, tworzy plany działań i koordynuje pracę zespołową.
  • Automatyzacja: Potrafi automatycznie uruchamiać zadania (monity) w tle.
  • Analiza: Przeszukuje organizację i kompiluje wyniki w celu tworzenia raportów.
  • Bezpieczeństwo: Użytkownik zatwierdza każdą akcję przed jej ostatecznym wykonaniem przez agenta.

Copilot Cowork jest opisywany jako ewolucja sztucznej inteligencji w środowisku Microsoft – od prostego czatu, do autonomicznego agenta AI.

Copilot Labs

Program wczesnego dostępu do eksperymentalnych funkcji Copilota, udostępniony wyłącznie subskrybentom Copilot Pro. W październiku 2024 r. w Copilot Labs udostępniono m.in. funkcję Think Deeper (tryb rozumowania oparty na modelu OpenAI o1) oraz Copilot Vision (analiza treści stron WWW w przeglądarce). Treści analizowane w ramach Copilot Vision nie są według Microsoftu przechowywane ani wykorzystywane do trenowania modeli w okresie podglądu.

Copilot Notebooks (Notatniki Copilota)

Przestrzenie do pracy AI łączące pliki, czaty i strony, umożliwiające użytkownikom rozumowanie, podsumowywanie i tworzenie treści osadzonych w kontekście.

Notatniki Copilot cechują się bardzo wysoką integracją z AI – Copilot jest osadzony wewnątrz i połączony z zawartością notatnika, co pozwala zadawać pytania uwzględniające wszystkie zebrane materiały. Notatniki mają strukturę hierarchiczną (strony, pliki, czaty pogrupowane według projektu), ale są prywatne – tylko poszczególne strony można udostępniać. Można je tworzyć z poziomu Loop, OneNote lub Chat i są dostępne w aplikacji Microsoft 365 Copilot oraz w OneNote.

Copilot Pages (Strony Copilota)

Edytowalne, współdzielne przestrzenie tworzone z odpowiedzi Copilota. Gdy Copilot wygeneruje odpowiedź w czacie, użytkownik może przekształcić ją w Copilot Page – trwałą stronę do dalszej edycji i współpracy. Pages mają strukturę płaską (każda strona jest samodzielna), mogą być dodawane do przestrzeni roboczych Loop i notatników, a także wyszukiwane w Microsoft 365. Przechowywane są w SharePoint.

Copilot Pro

Płatna subskrypcja konsumencka Microsoft Copilot, ogłoszona 15 stycznia 2024 r. za $20/miesiąc, zapewniająca priorytetowy dostęp do nowych funkcji, w tym Copilot Labs, nowszych modeli oraz rozszerzonych możliwości generowania obrazów. Jest odpowiednikiem ChatGPT Plus dla ekosystemu Microsoft.

Copilot Search

Funkcja wyszukiwania AI dostępna z poziomu panelu bocznego Copilot Chat, pozwalająca na przeszukiwanie treści organizacyjnych i internetowych w kontekście konwersacji.

Copilot Studio

Platforma Microsoft do tworzenia, dostosowywania i uruchamiania własnych agentów AI.

Copilot Studio jest graficznym, niskokodowym narzędziem umożliwiającym:

  • definiowanie przepływów konwersacyjnych (agent flows),
  • podłączanie źródeł danych,
  • i konfigurowanie agentów bez głębokiej wiedzy programistycznej.

W Studio można zbudować np. agenta HR odpowiadającego na pytania o politykę urlopów lub agenta IT automatyzującego zgłoszenia serwisowe.

Copilot Studio integruje się z Work IQ oraz Microsoft Graph, a agenci mogą być dystrybuowani w aplikacji M365 Copilot, Teams czy SharePoint. Studio jest częścią ekosystemu Power Platform i obsługuje konektory do zewnętrznych źródeł danych.

Copilot Voice

Tryb interakcji głosowej z Copilotem, umożliwiający prowadzenie rozmów w czasie rzeczywistym za pomocą mowy. Copilot Voice korzysta z modelu GPT-4o, który potrafi rozumieć i generować dźwięk. W lutym 2025 r. Microsoft ogłosił, że Copilot Voice (oraz Think Deeper) będą dostępne bezpłatnie dla wszystkich użytkowników Copilota, bez limitów. Dzięki trybowi głosowemu korzystanie z Copilota jest bardziej naturalne – szczególnie na urządzeniach mobilnych czy dla celów dostępności.

Copilot Vision

Funkcja pozwalająca Copilotowi analizować zawartość wizualną, taką jak aktualnie przeglądane strony WWW czy przesłane obrazy. Copilot Vision została udostępniona w ramach Copilot Labs i pozwala np. poprosić Copilota o streszczenie aktualnie wyświetlanej strony w przeglądarce Edge lub o interpretację wgranego wykresu.

Copilot w Dynamics 365

Zbiorcze określenie funkcji AI wbudowanych w aplikacje Dynamics 365 (CRM/ERP). Microsoft oferuje m.in. Copilot for Sales integrujący dane CRM z Outlookiem i Teams, pomagający w automatyzacji podsumowań spotkań handlowych i sugerowaniu kolejnych kroków w procesie sprzedaży. Analogiczne funkcje istnieją w Dynamics 365 Customer Service, Marketing i Business Central, przyspieszając pracę w poszczególnych dziedzinach dzięki generatywnej AI.

Copilot w Excelu

Asystent AI w Microsoft Excel umożliwiający naturalne interakcje z danymi. Copilot w Excelu potrafi analizować dane, tworzyć podsumowania i wizualizacje, identyfikować trendy, generować tabele przestawne, a także sugerować formuły i pomagać w ich pisaniu. Użytkownik może zadać pytanie w prostym języku (np. „Jakie były nasze 3 najlepsze produkty sprzedażowo?"), a Copilot przeszuka tabelę i wygeneruje odpowiedź w formie podsumowania lub wykresu.

Copilot w Forms

Wsparcie AI w Microsoft Forms do tworzenia ankiet i formularzy. Copilot w Forms to narzędzie AI pomagające łatwo tworzyć ankiety, sondy i inne formularze, które są trafne, angażujące i skuteczne. Na przykład, wystarczy opisać cel: „Chcę ankietę o zadowoleniu pracowników, 10 pytań" – a Copilot zaproponuje kompletną listę pytań z odpowiednimi skalami odpowiedzi.

Copilot w Loop

Integracja Copilota z Microsoft Loop, aplikacją do współpracy w czasie rzeczywistym na modularnych stronach i komponentach. W Loop Copilot potrafi podsumowywać strony, identyfikować elementy akcji (action items) i śledzić edycje. Copilot w Loop rozumie kontekst komponentów przenikających różne aplikacje (np. ten sam komponent Loop osadzony w Teams i Outlooku) i pomaga zarządzać ustaleniami nawet gdy treści się zmieniają.

Copilot w OneNote

Asystent AI w OneNote ułatwiający opracowywanie treści i organizację notatek. Potrafi podsumować długi wpis, wygenerować konspekt z zebranych punktów, nadać notatkom przejrzystszą strukturę. Notatniki Copilota (Copilot Notebooks) mogą być tworzone z poziomu OneNote, co pogłębia integrację.

Copilot w Outlooku

AI asystent w Microsoft Outlook wspierający obsługę poczty e-mail. Generuje szkice e-maili z odpowiednim tonem, podsumowuje długie wątki mailowe, skraca czas redagowania. W Outlooku Copilot może automatycznie pobrać kontekst z wcześniejszych wiadomości i zaproponować odpowiedź uwzględniającą cały wątek. Copilot jest dostępny w Outlooku na web, Windows, Mac i urządzeniach mobilnych, zarówno jako panel boczny, jak i pełnoekranowy widok.

Copilot w Plannerze (Planner Agent)

Wsparcie AI w Microsoft Planner pomagające tworzyć i zarządzać planami projektów. Planner Agent przenosi inteligentne zarządzanie zadaniami bezpośrednio do Microsoft 365 Copilot i Teams, pozwalając za pomocą języka naturalnego generować strukturę planu, dodawać zadania, analizować postępy czy podsumowywać status projektu. Copilot w Plannerze pomaga zarówno doświadczonym project managerom, jak i początkującym – sugeruje kroki planowania, które często są pomijane.

Copilot w Power Apps

Asystent w Power Apps umożliwiający tworzenie aplikacji biznesowych poprzez rozmowę. Użytkownik opisuje, co aplikacja ma robić, a Copilot generuje odpowiednie tabele danych, ekrany i formuły Power Fx. Przyspiesza to proces projektowania dla osób nieznających języków programowania.

Copilot w Power Automate

AI wbudowane w Power Automate pomagające tworzyć przepływy automatyzacji za pomocą języka naturalnego. Użytkownik opisuje pożądaną automatyzację (np. „Kiedy przychodzi e-mail od klienta oznaczony ważne, zapisz załączniki na Dysku i wyślij powiadomienie na Teams"), a Copilot generuje szkic przepływu z odpowiednimi akcjami i warunkami.

Copilot w Power BI

Funkcje AI w Power BI pozwalające zadawać pytania o dane w języku naturalnym, generować wizualizacje, pisać i wyjaśniać formuły DAX oraz tworzyć narracyjne podsumowania wniosków z dashboardów. Copilot wspiera przygotowanie danych, budowanie stron raportów, podsumowywanie wizualizacji i wyjaśnianie funkcji DAX za pomocą naturalnego języka.

Copilot w SharePoint

Integracja AI w SharePoint ułatwiająca tworzenie i edycję stron, zarządzanie treścią oraz wyszukiwanie informacji. Copilot w SharePoint potrafi generować treść stron, a także działać jako agent wewnętrznej wyszukiwarki: pracownik może zapytać „Gdzie znajdę aktualną politykę urlopową?" – Copilot przeszuka SharePoint w ramach uprawnień użytkownika i wskaże konkretny dokument lub wyświetli streszczenie. Agenci SharePoint (AI-powered agents) potrafią odpowiadać na pytania o zawartość dowolnej witryny lub biblioteki dokumentów SharePoint.

Copilot w Teams

Asystent AI w Microsoft Teams wspierający spotkania i czaty. Podczas spotkań online generuje inteligentne podsumowania (Intelligent Recap) – wyodrębnia kluczowe punkty dyskusji, decyzje i przypisane zadania. Po spotkaniu użytkownik może zadać Copilotowi pytania typu „Jakie były ustalenia z wczorajszego spotkania?" – a Copilot wygeneruje odpowiedź na podstawie transkrypcji. W czatach i kanałach potrafi podsumować długie konwersacje, wyłuskać pytania bez odpowiedzi czy zasugerować kolejne kroki. Copilot jest dostępny w Teams na web, Windows, Mac i urządzeniach mobilnych.

Copilot w Viva

Zbiorcze określenie na integrację Copilota w modułach platformy Microsoft Viva.Copilot pojawia się w wielu modułach Viva.

  • Viva Amplify Copilot – Pomaga tworzyć atrakcyjne komunikaty wewnętrzne, sugeruje lepsze sformułowania, dopasowuje ton komunikatu do odbiorców.
  • Viva Engage Copilot – W platformie społecznościowej firmy (dawniej Yammer) podsumowuje dyskusje, proponuje odpowiedzi na posty czy generuje treści angażujące społeczność.
  • Viva Goals Copilot – W module OKR (cele i kluczowe wyniki) ułatwia formułowanie celów, sugeruje aktualizacje statusu na bazie dostępnych danych.
  • Viva Insights Copilot – W narzędziu analitycznym odpowiada na pytania pracowników i managerów o ich wzorce pracy, pomaga identyfikować przeciążenie spotkaniami czy brak bloków Focus Time.

Copilot w Wordzie

Asystent pisania AI w Microsoft Word. Generuje szkice dokumentów na bazie krótkich wskazówek, podsumowuje i przeredagowuje tekst, rozwija hasłowe punkty w pełne zdania. Potrafi też korzystać z innych dokumentów wskazanych przez użytkownika do konsolidacji treści – np. wygenerować podsumowanie z wielu plików. Pełni również rolę redaktora: wykrywa niespójności tonu i sugeruje zmiany językowe

Copilot+ PC

Oznaczenie urządzeń PC spełniających wymagania sprzętowe Microsoft do optymalnego działania AI. Standard ten, ogłoszony 20 maja 2024 r. podczas wydarzenia Microsoft Surface, obejmuje m.in. dedykowany akcelerator AI (NPU) oraz klawisz Copilot na klawiaturze (zastępujący klawisz menu) – emituje sekwencję ⇧ Left Shift + ⊞ Win + F23 i uruchamia panel Copilot w Windows. Jeśli Copilot nie jest dostępny, uruchamia Windows Search.

Copilot GitHub

Asystent AI dla programistów, opracowany we współpracy GitHub (należącego do Microsoft) i OpenAI. Podpowiada fragmenty kodu w edytorach programistycznych (VS Code, Visual Studio itp.), analizując kontekst bieżącego pliku i projektu. Działa jak inteligentna „autouzupełniarka”: developer wpisuje komentarz lub kilka znaków, a Copilot proponuje np. całą funkcję. Jego działanie bazuje na specjalnie dostrojonym modelu GPT wyszkolonym na ogromnym korpusie publicznego kodu źródłowego. Był jednym z pierwszych w praktyce zastosowanych Copilotów, co dało inspirację do nazwania późniejszych asystentów w Office „Copilotami".

Copilot X (GitHub Copilot X)

Rozszerzona wersja GitHub Copilot dla programistów, integrująca model GPT-4 z funkcjami czatowymi w IDE i głębszą analizą kodu. Copilot X wprowadza m.in. okno Copilot Chat w IDE, gdzie deweloper może zadawać pytania odnośnie kodu i otrzymywać natychmiastowe wskazówki. Choć to inicjatywa spoza M365, jest częścią wizji Microsoft, by Copilot wspierał użytkowników także w sferze deweloperskiej.

Copyright Commitment / Content Credentials

Określenia związane z prawami autorskimi i pochodzeniem treści generowanych lub modyfikowanych przez AI. Copyright Commitment (w ujęciu Microsoftu) odnosi się do podejścia, w którym dostawca deklaruje wsparcie ochrony klienta w określonych scenariuszach prawnych związanych z użyciem generatywnej AI, o ile klient korzysta z narzędzia zgodnie z zasadami (np. z włączonymi mechanizmami bezpieczeństwa i filtrami).

Content Credentials to mechanizm oznaczania treści (np. grafik) informacją o ich pochodzeniu i historii edycji, aby zwiększyć przejrzystość: czy materiał był tworzony lub edytowany z pomocą AI. W kontekście organizacyjnym te pojęcia pojawiają się przy wdrożeniach Copilota/Designer (generowanie obrazów czy treści marketingowych) oraz w rozmowach o ryzykach prawnych i reputacyjnych: kto odpowiada za treść, jak ją weryfikować, czy należy ją oznaczać jako wygenerowaną przez AI.

ContextIQ

Mechanizm w Copilot Chat umożliwiający użytkownikowi szybkie dodanie pliku do kontekstu konwersacji poprzez wpisanie „/" i wybranie dokumentu z wyświetlonego menu. Ułatwia to uziemienie odpowiedzi Copilota w konkretnych materiałach bez konieczności ręcznego kopiowania treści.


D

DALL-E

Model generatywny OpenAI do tworzenia obrazów na podstawie opisu tekstowego. W Copilocie DALL-E (aktualnie w wersji 3) jest zintegrowany jako funkcja generowania obrazów – użytkownik może wpisać opis żądanej grafiki, a Copilot ją wygeneruje. Funkcja ta była znana początkowo jako Bing Image Creator, później przemianowana na Image Creator from Designer. W kontekście biznesowym DALL-E umożliwia szybkie tworzenie wizualizacji do prezentacji czy materiałów marketingowych.

Data residency / data boundary / suwerenność danych (np. EU Data Boundary)

Zbiorcze pojęcia opisujące, gdzie fizycznie i logicznie przetwarzane oraz przechowywane są dane organizacji w usługach chmurowych. Data residency dotyczy lokalizacji danych (np. region/państwo), data boundary – granic przetwarzania (np. że dane i operacje na nich pozostają w określonym obszarze prawnym), a „suwerenność danych” odnosi się do spełnienia wymogów regulacyjnych i kontroli nad danymi (kto ma do nich dostęp i na jakiej podstawie).

W kontekście Microsoft 365 Copilot temat jest istotny, bo odpowiedzi Copilota mogą przetwarzać treści z Microsoft 365 (SharePoint, OneDrive, Exchange, Teams). Organizacje regulowane (np. finanse, sektor publiczny) często wymagają, aby przetwarzanie pozostawało w określonych regionach (np. w ramach europejskich granic danych). W praktyce jest to obszar z pogranicza architektury, compliance i umów – określa, czy oraz gdzie funkcje AI mogą działać na danych firmowych.

Duży model językowy (LLM)

Bardzo złożony model sieci neuronowej przetwarzający język naturalny, wytrenowany na ogromnych zbiorach tekstu, umożliwiający generowanie tekstu oraz realizację zadań związanych z przetwarzaniem języka naturalnego.

Modele LLM są szkolone w ramach uczenia maszynowego z wykorzystaniem dużych ilości danych tekstowych, a największe z nich oparte są na architekturze transformerów. Przykładami LLM są modele z serii GPT zbudowane przez OpenAI (np. GPT-3.5, GPT-4), używane w chatbotach ChatGPT i Microsoft Copilot.

LLM generuje tekst przewidując kolejne tokeny (słowa), przez co zaliczany jest do generatywnej sztucznej inteligencji. Termin „duży" odróżnia te modele od wcześniejszych, mniejszych modeli – skala sprawia, że wykazują zdumiewające zdolności emergentne.


E

Edge (Copilot w Edge)

Wbudowany asystent Copilot w przeglądarce Microsoft Edge, dostępny jako boczny panel. Potrafi podsumowywać strony WWW, generować teksty na podstawie treści strony i odpowiadać na pytania związane z przeglądaną witryną. Copilot w Edge to jedno z wielu miejsc dostępu do Copilot Chat.

Embeddings (Osadzanie / Osadzenia wektorowe)

Technika przedstawiania informacji (np. słów, zdań lub dokumentów) za pomocą liczb, tak aby podobne treści były do siebie zbliżone.

W Copilocie osadzenia są kluczowe w wyszukiwaniu semantycznym i tzw. groundingu: zamiast szukać dokładnych słów kluczowych, Copilot przekształca zapytanie i dokumenty w wektory i znajduje te najbardziej zbliżone znaczeniowo. Wektorowe osadzanie jest kluczowe dla Work IQ – cała wiedza organizacji jest indeksowana semantycznie, by Copilot mógł odnaleźć powiązany kontekst dla generowanej odpowiedzi.

Enterprise Data Protection (EDP)

Zbiór mechanizmów zapewniających, że korzystanie z Copilota nie zagrozi bezpieczeństwu danych firmowych. Microsoft 365 Copilot Chat oferuje EDP – żadne dane organizacji nie są pobierane do ulepszania modeli ani nie przedostają się do innych tenantów. EDP obejmuje m.in. izolację przetwarzania, respektowanie uprawnień i integrację z Microsoft Purview.


F

Fine-tuning (Dostrajanie)

Proces dalszego trenowania modelu AI na bardziej specyficznych danych, by poprawić jego działanie w konkretnych zadaniach. OpenAI dostroiło modele GPT do zastosowań dialogowych m.in. przez technikę RLHF (Reinforcement Learning from Human Feedback). Microsoft stosuje własne dostrojenia – np. Prometheus integrujący wyszukiwanie Bing z modelem GPT. W kontekście M365 Copilot personalizacja odbywa się głównie przez mechanizmy groundingu i Work IQ (uzupełnianie kontekstu), a nie zmianę wag samego modelu.

Foundation model (Model fundamentalny)

Bardzo duży model AI, wstępnie wytrenowany na różnorodnych danych, stanowiący podstawę do dalszych zastosowań. Modele GPT-4, GPT-4o i GPT-5 to przykłady modeli fundamentalnych – uczone na miliardach zdań, posiadające ogólną wiedzę, którą następnie specjalizuje się do konkretnych zadań (pisanie kodu, konwersacje, analiza obrazów).

Frontier (Frontier firm / Frontier licenses)

Określenie używane przez Microsoft wobec organizacji, które najszybciej wdrażają nowe technologie (w tym AI) oraz mają większą gotowość do eksperymentowania z funkcjami w wersjach preview i z modelami o wyższych wymaganiach obliczeniowych.

W praktyce „frontier” odnosi się do profilu organizacji (dojrzałości cyfrowej i adopcji AI), a nie do pojedynczej funkcji. W kontekście licencji i ofert Microsoftu termin pojawia się najczęściej w narracji o „Frontier firmach” jako grupie, dla której promowane są scenariusze z Microsoft 365 Copilot, agentami i rozszerzeniami (Copilot Studio). Oznacza to szybkie pilotaże, większy nacisk na bezpieczeństwo i governance (Purview, uprawnienia, DLP), mierzenie ROI oraz iteracyjne skalowanie wdrożenia w organizacji.


G

Generative AI (Generatywna SI)

Dziedzina sztucznej inteligencji zajmująca się tworzeniem nowych treści (tekstu, obrazów, dźwięku) na podstawie wzorców z danych treningowych. Copilot jest przykładem generatywnej SI – potrafi generować od podstaw nowe akapity, prezentacje, grafiki czy fragmenty kodu, które wcześniej nie istniały. Modele generatywne uczą się prawdopodobieństw sekwencji danych i na tej bazie wytwarzają nowe dzieła wyglądające sensownie i oryginalnie.

GPT (Generative Pre-trained Transformer)

Rodzina modeli językowych OpenAI, stanowiąca fundament Copilota. Copilot wykorzystuje m.in. GPT-4, GPT-4 Turbo, GPT-4o oraz GPT-5 – każdy kolejny wariant oferujący lepszą jakość, szybkość lub wielomodalność (czyli np. GPT-4o rozumie również obraz i dźwięk). Oznaczenie GPT-5 pojawia się w dokumentacji Copilot Chat jako model dostępny w ramach usługi.

Graph (Microsoft Graph)

Interfejs API Microsoft 365 umożliwiający ujednolicony dostęp do danych i aktywności w usługach M365 (użytkownicy, pliki, wiadomości, kalendarze, zespoły).

Dla Copilota Graph jest kluczowym źródłem danych o organizacji – Copilot odpytuje Graph o odpowiednie informacje przed wygenerowaniem odpowiedzi. Graph zapewnia też przestrzeganie uprawnień – udostępnia tylko to, do czego użytkownik ma dostęp.

Różnica między Graph a Work IQ: Graph to warstwa dostępu do surowych danych (pliki, e-maile, zdarzenia kalendarza), natomiast Work IQ to warstwa inteligencji zbudowana na tych danych – dodająca rozumienie relacji, kontekstu i wzorców.

Grounding (Uziemienie)

Proces zasilania modelu AI dodatkowym kontekstem przed wygenerowaniem odpowiedzi, aby ta bazowała wyłącznie na wiarygodnych źródłach, a nie „zmyślonych”.

W Copilocie grounding polega na tym, że mechanizm Work IQ/Graph najpierw wyszukuje np. najbardziej powiązane pliki lub dane, streszcza je i przekazuje modelowi GPT. Model dzięki temu wie, do jakich informacji się odwoływać i może cytować konkrety zamiast spekulować.

Grounding redukuje zjawisko halucynacji AI, bo zawęża odpowiedzi modelu do dostarczonych fragmentów wiedzy. Nazwa metaforycznie wskazuje, że model „szybuje” w przestrzeni języka, a mechanizm grounding uziemia go twardymi danymi.

Guardrails (Barierki ochronne)

Wbudowane w Copilota mechanizmy ograniczające generowanie treści szkodliwych, nieodpowiednich lub niezgodnych z zasadami. Copilot zaimplementowano zgodnie z zasadami Responsible AI Microsoftu – posiada filtry uniemożliwiające np. tworzenie mowy nienawiści, treści jawnie niezgodnych z prawem czy nieodpowiednich obrazów (w przypadku DALL-E). Guardrails to też mechanizmy uniemożliwiające wyciek promptów systemowych.


Copilot w praktyce – od czatu do pracy na Twoich danych (Graph, Work IQ, grounding)

To, co wyróżnia Copilota w środowisku pracy, to sposób, w jaki odpowiedź jest budowana napodstawie kontekstu.

W trybie czatu uziemionego do internetu Copilot bazuje głównie na wiedzy publicznej. Natomiast w Microsoft 365 Copilot dochodzi warstwa firmowa. Zapytania mogą być wspierane danymi z dokumentów, kalendarza i komunikacji – zgodnie z uprawnieniami użytkownika. Technicznie „spina” to Microsoft Graph (dostęp do zasobów) oraz Work IQ (warstwa inteligencji, która dobiera właściwy kontekst). Mechanizmy takie jak grounding i RAG ograniczają halucynowanie w odpowiedziach.

W praktyce oznacza to, że jakość odpowiedzi rośnie, gdy użytkownik podaje Copilotowi „kotwice”:

  • wskazuje konkretny plik,
  • temat spotkania,
  • fragment wątku mailowego,
  • lub oczekiwany format wyniku.

To także dobry moment na pytania kontrolne, np. „Na jakich źródłach bazujesz?”, „Wypisz założenia”, bo Copilot – jako asystent – ma wspierać decyzje, a nie zastępować weryfikację. Tę logikę widać w wielu hasłach poniżej: od okna kontekstu, przez indeks semantyczny, po telemetrykę i governance.


H

Hallucination (Halucynacja)

Sytuacja, gdy model AI generuje odpowiedź brzmiącą przekonująco, ale w rzeczywistości nieprawdziwą lub nie mającą podstaw w danych. Halucynacje to znany problem modeli generatywnych. Copilot nie jest od nich wolny – np. zapytany o szczegóły dokumentu mógłby podać wymyślone fragmenty, jeśli kontekst jest niewystarczający.

Microsoft walczy z halucynacjami stosując grounding i technikę RAG, a także filtry weryfikujące wewnętrzną spójność odpowiedzi. Użytkownik powinien zachować krytyczne podejście i traktować odpowiedzi Copilota jako propozycje wymagające ewentualnej weryfikacji.


I

Indeks semantyczny (Semantic Index for Copilot)

Specjalny indeks utworzony na potrzeby Copilota, który mapuje dane organizacji nie tylko słownikowo, ale znaczeniowo. Semantic Index tworzy wyrafinowaną mapę danych użytkownika i organizacji, identyfikując relacje między różnymi ideami i pomagając Copilotowi zrozumieć intencje, nawet gdy kontekst jest złożony. Dzięki temu pytanie „prezentacja budżet Q4" wskaże Copilotowi właściwy plik, nawet jeśli nazwa pliku brzmi inaczej – bo semantycznie indeks wie, że w tym pliku są treści o budżecie Q4. Indeks jest utrzymywany automatycznie i codziennie przetwarza nowe treści, dodając je do mapy wiedzy organizacji.

Inżynieria promptów (Prompt engineering)

Sztuka formułowania skutecznych poleceń (promptów) do modeli AI w celu uzyskania najlepszych wyników. W kontekście Copilota oznacza to naukę zadawania pytań w sposób precyzyjny: określanie kontekstu („użyj danych z arkusza Sprzedaż 2025"), formatu („wypunktuj odpowiedź"), stylu („napisz uprzejmie i zwięźle").

Copilot rozumie język naturalny, ale odpowiednie wskazówki (rola, kontekst, oczekiwany wynik) mogą znacząco usprawnić jakość odpowiedzi. Microsoft wbudował wiele ukrytych promptów systemowych, by kierować stylem Copilota (np. by zachowywał uprzejmy ton i dodawał odniesienia do źródeł).

Intelligent Recap (Inteligentne podsumowanie)

Funkcja AI w Teams automatycznie generująca streszczenia spotkań, wyodrębniająca kluczowe punkty dyskusji i sugerowane zadania. Intelligent Recap korzysta z transkrypcji i powiązanych danych (Work IQ), by po spotkaniu dostarczyć gotowe notatki. Uczestnicy mogą skupić się na rozmowie, a na koniec otrzymać automatycznie wygenerowane podsumowanie – z możliwością dopytywania o szczegóły, generowania follow-up maili itp.


K

Konektory (Graph Connectors)

Rozszerzenia integrujące zewnętrzne źródła danych z Microsoft 365 i Copilotem. Graph Connectors umożliwiają dodanie do indeksu informacji spoza typowego ekosystemu M365 – np. dokumentacji z zewnętrznego CRM, baz wiedzy czy systemów on-premises. Dzięki konektorom Copilot może odpowiadać na pytania dotyczące danych przechowywanych poza chmurą Microsoft, poszerzając zasięg asystenta na całą infrastrukturę informacyjną organizacji.

Knowledge worker (Pracownik wiedzy)

Termin określający osoby, których praca polega na przetwarzaniu informacji, tworzeniu treści i podejmowaniu decyzji. Copilot jest tworzony z myślą o pracownikach wiedzy – ma podnieść ich produktywność poprzez automatyzację rutynowych czynności biurowych. Celem jest, by ludzie skupili się na kreatywnych i decyzyjnych aspektach pracy, a AI przejmowała ciężar redagowania dokumentów, kompilowania danych czy sporządzania notatek.


L

Licencja Microsoft 365 Copilot

Płatny dodatek licencyjny wymagany do pełnej wersji Copilota w aplikacjach M365.

Bez odpowiedniej licencji Microsoft użytkownicy mają dostęp jedynie do Copilot Chat (Basic) – czatu w internecie, bez integracji z danymi firmowymi i bez priorytetowego dostępu do modeli.

Licencja M365 Copilot daje:

  • czat uziemiony w źródłach pracy,
  • priorytetowy dostęp do modeli (w tym GPT-5) i funkcji,
  • integrację w Teams, Outlook, Word, Excel, PowerPoint i innych,
  • a także pełny dostęp do agentów.

Cena licencji Enterprise wynosiła $30/użytkownika/miesiąc w momencie premiery.


M

Machine Learning (Uczenie maszynowe)

Dział informatyki i AI, w którym systemy uczą się rozwiązywania zadań na podstawie danych, zamiast być jawnie zaprogramowane. Copilot to produkt czerpiący z osiągnięć uczenia głębokiego (Deep Learning) – poddziedziny ML wykorzystującej sieci neuronowe. Kiedy mówimy, że model GPT się „nauczył", to znaczy, że w procesie uczenia maszynowego dopasował miliardy parametrów do ogromnego zbioru tekstu, by modelować statystyki języka.

MCP (Model Context Protocol)

Otwarty protokół umożliwiający asystentom AI dostęp do kontekstowych danych. Work IQ udostępnia serwer MCP, dzięki czemu asystenci AI w środowisku deweloperskim (np. GitHub Copilot w VS Code) mogą odpytywać dane Microsoft 365 – e-maile, spotkania, dokumenty, wiadomości Teams – przy użyciu naturalnego języka. MCP Server Work IQ działa w trybie integracji z asystentami AI, pozwalając im automatycznie pobierać kontekst z M365 podczas pracy z kodem. [learn.microsoft.com]

Microsoft 365 Copilot

Flagowy produkt Microsoft wdrażający Copilota w aplikacjach pakietu Microsoft 365.

To asystent AI zaszyty w Word, Excel, PowerPoint, Outlook, Teams i inne narzędzia 365, ogłoszony 16 marca 2023 r..

Główne cechy:

  • działa w kontekście użytkownika (korzysta z danych tego użytkownika z Grapha/Work IQ),
  • jest osadzony w interfejsie (panel w Wordzie, przycisk w Outlooku),
  • potrafi łączyć informacje z różnych źródeł wewnątrz firmy, by wykonać złożone polecenia.

Wymaga płatnej licencji i odpowiedniego planu M365.

Microsoft Copilot (wersja konsumencka)

Ogólnodostępny asystent AI dla użytkowników prywatnych, działający w Bingu, Edge, Windows 11 oraz dedykowanych aplikacjach mobilnych (Android, iOS).

W sferze konsumenckiej Copilot pełni rolę uniwersalnego pomocnika. Działa na zasadzie freemium – darmowy z podstawowymi możliwościami, z opcjonalną subskrypcją Copilot Pro za $20/miesiąc. W lutym 2025 r. Microsoft udostępnił bezpłatnie i bez limitów funkcje Copilot Voice i Think Deeper dla wszystkich użytkowników. 27 lutego 2025 r. uruchomiono natywną aplikację Copilot dla macOS.

Microsoft Designer

Aplikacja do projektowania grafik z korzystaniem z AI (DALL-E do tworzenia obrazów, model językowy do sugerowania układów). Designer jest jednym z domyślnych chatbotów w konsumenckim Copilocie, zorientowanym na generowanie obrazów na podstawie opisów tekstowych.

Model Selector (Wybór modelu)

Mechanizm w Copilot Chat umożliwiający użytkownikom wybór trybu odpowiedzi. Domyślnie Copilot używa trybu Auto z dynamicznym routerem: „Quick response" (szybka odpowiedź) dla prostych pytań wykorzystuje model o wysokiej przepustowości, a „Think deeper" (pogłębione rozumowanie) dla złożonych pytań uruchamia model głębszego wnioskowania, który poświęca więcej czasu na plan, analizę kontekstu i weryfikację przed odpowiedzią.

Multimodalność

Zdolność modelu AI do rozumienia i generowania więcej niż jednego rodzaju danych (modalności) – np. tekstu, obrazów, dźwięku, a czasem także wideo. Model multimodalny potrafi nie tylko „czytać i pisać”, ale też analizować grafiki, opisywać wykresy, rozumieć mowę, a także odpowiadać głosem.

W ekosystemie Copilota multimodalność występuje m.in. w funkcjach takich jak Copilot Vision (analiza treści wizualnych) i Copilot Voice (rozmowa głosowa), a także w modelach typu GPT-4o, które łączą tekst, obraz i dźwięk. Dla organizacji oznacza to nowe scenariusze (np. interpretacja wykresów, szybsze omawianie materiałów), ale też nowe wymagania bezpieczeństwa – bo do „kontekstu” mogą trafiać również obrazy lub nagrania.


N

NLU (Natural Language Understanding / Zrozumienie języka naturalnego)

Zdolność systemu AI do interpretacji wypowiedzi ludzkich w naturalnej formie, ze wszystkimi niuansami. Copilot wykazuje zaawansowane NLU: rozumie nie tylko proste komendy, ale i złożone pytania, kontekst, synonimy, a nawet odwołania do wcześniejszych fragmentów rozmowy. To efekt zastosowania LLM wytrenowanego na ogromnym korpusie – model nauczył się reguł języka i typowych struktur znaczeń. NLU w Copilocie znacznie przewyższa starsze generacje asystentów (jak Cortana), które opierały się na prostych słownikach i frazach kluczowych.


O

OpenAI

Firma badawcza i dostawca technologii AI, z którą Microsoft partneruje od 2019 r. Microsoft zainwestował miliardy dolarów w OpenAI i uzyskał dostęp do ich modeli w Azure. W styczniu 2023 r. Microsoft ogłosił wieloletnią inwestycję wartą 10 miliardów dolarów w OpenAI. W ramach tej współpracy powstała usługa Azure OpenAI Service, a modele GPT-4, GPT-5 i DALL-E stały się fundamentem produktów Copilot.

Orchestrator (Orkiestrator / Prometheus)

Komponent architektury Copilota odpowiadający za koordynację wielu elementów systemu przy obsłudze zapytania. Microsoft używa modelu Prometheus, który iteracyjnie generuje zapytania do wyszukiwarki Bing, pobiera wyniki i łączy je z modelem GPT, by wygenerować końcową odpowiedź. Orchestrator decyduje np., że dla danego pytania trzeba najpierw wyszukać dane (Bing lub Graph), a potem użyć modelu językowego do zredagowania spójnej odpowiedzi.


P

Pay-as-you-go (Rozliczanie zużyciowe)

Model rozliczeń, w którym koszt zależy od faktycznego użycia usługi, a nie od stałej opłaty „za użytkownika”. Zamiast kupować licencję dla każdej osoby, organizacja płaci za wykonane operacje lub zużytą „pojemność” (np. wywołania, akcje, odpowiedzi), co jest typowe dla usług chmurowych i scenariuszy AI.

W ekosystemie Microsoft 365 Copilot rozliczanie zużyciowe najczęściej pojawia się przy agentach i rozszerzeniach (np. agentach tworzonych w Copilot Studio), gdzie część funkcji może być uruchamiana „na żądanie”, a tym samym obciążana według użycia. Dla IT i finansów oznacza to konieczność monitorowania konsumpcji, ustawiania limitów/budżetów oraz świadomego projektowania agentów (aby nie generowały niepotrzebnych kosztów).

Pluginy  i wtyczki Copilota

Dodatki rozszerzające możliwości Copilota o funkcje zapewniane przez podmioty trzecie. Copilot obsługuje m.in. pluginy do usług takich jak Instacart, Kayak, Klarna, OpenTable, Shop (Shopify) i Suno AI. Standard wtyczek jest kompatybilny z otwartym formatem OpenAI. W przyszłości planowana jest głębsza integracja pluginów w Microsoft 365 Copilot, umożliwiająca firmom podłączanie własnych baz danych czy aplikacji biznesowych.

Power Platform

Zintegrowana platforma Microsoft obejmująca Power Apps, Power Automate, Power BI, Power Virtual Agents i Copilot Studio. Copilot pojawia się jako nowa warstwa AI w każdym z tych komponentów (opisy poszczególnych Copilotów powyżej). Power Platform to ekosystem, w którym niskokodowe narzędzia łączą się z generatywną AI, przyspieszając budowę aplikacji, automatyzacji i analiz.

Prompt (Polecenie)

Tekst wejściowy podawany modelowi AI, zawierający instrukcję lub pytanie od użytkownika. W Copilocie promptami są pytania wpisywane w czacie, komendy w aplikacjach, ale również ukryte instrukcje systemowe i fragmenty danych doczepiane automatycznie (np. kontekst z Grapha). Sposób sformułowania promptu ma wpływ na jakość odpowiedzi AI, co doprowadziło do powstania dziedziny inżynierii promptów (prompt engineering).

Promptbook / biblioteka promptów (wzorce poleceń)

Zestaw gotowych, sprawdzonych poleceń (promptów) oraz szablonów pracy z AI, które użytkownicy mogą kopiować i adaptować do swoich zadań. Promptbook może mieć formę dokumentu, strony w intranecie, zestawu przykładów w Teams lub bazy wiedzy w narzędziach szkoleniowych.

W kontekście Microsoft 365 Copilot promptbook jest praktycznym narzędziem adopcji: skraca czas nauki, ujednolica sposób pracy i pomaga budować „wspólny język” w organizacji (np. prompty do podsumowania spotkania, tworzenia maili, przygotowania prezentacji, analizy danych). Dobre promptbooki zawierają też wskazówki bezpieczeństwa (np. czego nie wklejać do promptu), informacje o źródłach (na jakich danych Copilot bazuje) oraz warianty promptów dla różnych ról (sprzedaż, HR, finanse).

Prompt injection

Manipulowanie modelem AI w celu wydobycia ukrytych instrukcji lub wymuszenia na nim niepożądanych odpowiedzi. Na wczesnym etapie rozwoju narzędzi LLM były one podatne na prompt injection – użytkownicy zdołali ujawnić ukryte reguły bota, w tym jego wewnętrzny kryptonim „Sydney". Microsoft wprowadził ograniczenia (m.in. limit tur na sesję) oraz wzmocnił filtry, by zapobiegać takim incydentom.


R

RAG (Retrieval-Augmented Generation)

Technika łącząca generatywny model językowy z modułem wyszukiwania informacji, tłumaczona na polski jako „generowanie wspomagane wyszukiwaniem". RAG modyfikuje zapytania do LLM tak, aby model odpowiadał z uwzględnieniem dodatkowych, pobranych danych – umożliwia to korzystanie z informacji specyficznych dla danej dziedziny i/lub zaktualizowanych.

Proces RAG składa się z czterech etapów.

  1. Indeksowanie danych.
  2. Pobieranie najbardziej trafnych dokumentów.
  3. Uzupełnianie (przekazanie pobranych informacji do LLM).
  4. Generowanie (odpowiedź na wzbogaconych danych).

RAG jest kluczowy dla Copilota: dzięki niemu asystent potrafi cytować źródła i odwoływać się do konkretnych dokumentów organizacji, zwiększając dokładność i wiarygodność odpowiedzi.

Responsible AI (Odpowiedzialna AI)

Zasady etyczne i praktyki stosowane przez Microsoft przy projektowaniu Copilota. Copilot Chat przestrzega Responsible AI Principles Microsoftu. Obejmuje to dbałość o bezpieczeństwo treści, niedyskryminację, prywatność, kontrolę człowieka nad ostatecznymi decyzjami oraz wbudowane „hamulce” ograniczające generowanie szkodliwych treści. W środowisku pracy promuje się zasadę, że AI jest narzędziem wspomagającym – Copilot proponuje wyniki, ale to człowiek weryfikuje poprawność i podejmuje decyzje.

RLHF (Reinforcement Learning from Human Feedback)

Metoda trenowania modeli AI poprzez uczenie ze wzmacnianiem, gdzie kryterium jakości odpowiedzi oceniają ludzie-ewaluatorzy. OpenAI korzystało z RLHF do dostrojenia ChatGPT i modeli GPT, dzięki czemu nauczyły się unikać toksycznego języka i formułować wyjaśnienia w przyjaznym tonie. Copilot pośrednio korzysta z tych efektów, a Microsoft kontynuuje zbieranie opinii od użytkowników dla dalszych usprawnień.


S

Sales Copilot / Copilot for Sales

Wsparcie AI dla zespołów sprzedaży. Microsoft 365 Copilot for Sales to asystent AI integrujący dane sprzedażowe i insighty z platform CRM z narzędziami M365 jak Outlook i Teams, pomagający sprzedawcom oszczędzać czas i skupiać się na interakcjach z klientami. Kluczowe funkcje obejmują automatyzację podsumowań spotkań handlowych i sugerowanie kolejnych kroków. Istnieje też Sales Agent – wyspecjalizowany agent AI przenoszący te możliwości bezpośrednio do M365 Copilot.

Security Copilot (Microsoft Security Copilot)

Asystent AI dla zespołów bezpieczeństwa (SecOps), korzystający z modelu GPT-4 i połączony z danymi z narzędzi takich jak Microsoft Sentinel oraz Defender.

Tłumaczy skomplikowane alerty na prosty język, pomaga przeprowadzać dochodzenia (threat-hunting), podsumowuje incydenty i sugeruje akcje naprawcze. Przetwarza ogrom informacji o zagrożeniach w ciągu sekund, dostarczając spójny obraz sytuacji, który normalnie wymagałby godzin analizy.


T

Telemetry (Logi audytowe)

Dane techniczne i zdarzenia rejestrowane przez platformę (telemetria), które pozwalają monitorować użycie oraz zachowanie usług. Logi audytowe (Audit) to część telemetrii skoncentrowana na bezpieczeństwie i zgodności: „kto, co, kiedy” zrobił w systemie – np. uruchomił funkcję, uzyskał dostęp do zasobu, wykonał akcję administracyjną.

W kontekście Microsoft 365 Copilot telemetria i audyt pomagają odpowiadać na pytania: jak Copilot jest używany, jakie funkcje są najczęstsze, oraz czy nie dochodzi do nadużyć (np. nietypowej aktywności kont). To kluczowe dla governance: ustalania polityk, reagowania na incydenty i spełniania wymogów compliance. W praktyce organizacje łączą dane audytowe z M365 z procesami bezpieczeństwa (np. analizą w SIEM), aby mieć pełny obraz aktywności w środowisku.

Think Deeper (Tryb pogłębionego rozumowania)

Specjalny tryb Copilota, w którym AI poświęca więcej czasu na analizę i tworzy bardziej przemyślaną odpowiedź. Think Deeper używa modelu rozumowania OpenAI o1 (reasoning model), który generuje plan, analizuje kontekst z wielu źródeł i weryfikuje poprawność przed udzieleniem odpowiedzi. W Copilot Chat Think Deeper jest jedną z opcji wyboru modelu (obok Quick response i Auto). W lutym 2025 r. Think Deeper stał się bezpłatny dla wszystkich użytkowników Copilota.

Token

Jednostka tekstu przetwarzana przez model językowy. Model nie czyta tekstu słowo po słowie, lecz dzieli go na tokeny (fragmenty słów, słowa lub znaki specjalne). Liczba tokenów w zapytaniu i odpowiedzi determinuje koszty obliczeniowe oraz limity kontekstu (tzw. context window). Dla użytkownika biznesowego termin ten pojawia się np. w kontekście limitów promptu w Copilot Chat lub w dyskusjach o kosztach korzystania z Azure OpenAI.

Transformer

Architektura sieci neuronowej zaproponowana w 2017 r. (artykuł „Attention is All You Need"), która zrewolucjonizowała przetwarzanie języka naturalnego. Transformery są podstawą modeli GPT i innych LLM – pozwalają efektywnie przetwarzać bardzo długie sekwencje tekstu dzięki mechanizmowi self-attention (mechanizm uwagi). To transformery sprawiają, że Copilot może przeczytać kilkunastostronicowy dokument i go streścić – starsze modele (RNN) nie radziły sobie z taką długością kontekstu.


W

Windows Copilot

Asystent AI zintegrowany z Windows 11 (od końca 2023 r.), dostępny jako boczny panel wywoływany skrótem Win+C lub klawiszem Copilot.

Pełni rolę uniwersalnego asystenta systemowego: wykonuje zarówno czynności systemowe (np. zmiana ustawień, wykonanie zrzutu ekranu), jak i ogólne zadania AI (odpowiadanie na pytania, pisanie tekstów). Copilot w Windowsie wyewoluował z wcześniejszego projektu „Windows Copilot", ogłoszonego na konferencji Build 2023 i przemianowanego na Microsoft Copilot w październiku 2023 r.. Wymaga połączenia z internetem, bo korzysta z modeli w chmurze. Dla firm Windows Copilot może być kontrolowany przez polityki IT (np. Intune).

Work IQ (Work Intelligence)

Warstwa inteligencji w architekturze Microsoft 365 Copilot, ogłoszona na konferencji Ignite 2025, często określana jako „the brain behind Copilot". Work IQ sprawia, że Copilot rozumie kontekst biznesowy głębiej niż tylko pojedyncze pliki, zna relacje między ludźmi, strukturę projektów, zwyczaje komunikacyjne i nieformalną „mapę" współpracy.

Składa się z trzech elementów.

  1. Data (Dane). Łączy dane z Microsoft 365 (SharePoint, Outlook, Teams) nie jako izolowane pliki, ale jako połączoną sieć wiedzy. Semantycznie indeksuje zawartość, rozumiejąc tematy, intencje i projekty, oraz wychwytuje sygnały biznesowe takie jak relacje i osie czasowe.
  2. Memory (Pamięć). Buduje trwałą pamięć preferencji i wzorców: osobisty styl pracy, nawyki, najczęstsi współpracownicy (tzw. work chart – w przeciwieństwie do formalnego org chartu). Dzięki temu przenosi kontekst między sesjami i dostosowuje odpowiedzi do sposobu pracy użytkownika.
  3. Inference (Wnioskowanie). Łączy dane i pamięć, identyfikuje wzorce oraz relacje nieoczywiste – np. powiązanie wzmianki o konkretnie nazwanym projekcie w firmie z odpowiednim folderem OneDrive, członkami zespołu, lub sugerowanie następnych kroków na bazie podobnych projektów z przeszłości.

Różnica między Work IQ a Microsoft Graph: Graph jest warstwą dostępu do surowych danych (ujednolicone API zwracające e-maile, pliki, zdarzenia), natomiast Work IQ jest warstwą inteligencji zbudowaną na tych danych – automatycznie dedukuje kontekst, relacje i istotność, zamiast wymagać od dewelopera ręcznego budowania logiki.

Work IQ jest wbudowany w Microsoft 365 Copilot, ale co ważne – agenci niestandardowi również mogą z niego korzystać, dzięki czemu zachowują się jak inteligentni współpracownicy, a nie naiwne skrypty. Work IQ respektuje wszystkie istniejące uprawnienia, etykiety poufności i reguły compliance na danych organizacji.

Work IQ CLI

Dla deweloperów udostępniono narzędzie wiersza poleceń i serwer MCP (Model Context Protocol), umożliwiające odpytywanie danych M365 z poziomu zewnętrznych asystentów AI (np. GitHub Copilot w VS Code). Work IQ CLI pozwala zadawać pytania w naturalnym języku: „Co mój manager powiedział o deadline projektu?", „Znajdź moje ostatnie dokumenty o planowaniu Q4", „Podsumuj dzisiejsze wiadomości na kanale Engineering i zaproponuj plan działania". CLI działa w dwóch trybach: jako narzędzie terminala (polecenie workiq ask) oraz jako serwer MCP integrujący się z asystentami AI w środowisku programistycznym.


Z

Zarządzanie zmianą (Change management)

Wprowadzenie Copilota w organizacji wymaga przemyślanego zarządzania zmianą: komunikacji do pracowników, szkoleń, ustalenia nowych procedur (np. weryfikacji treści generowanych przez AI) oraz adresowania obaw. Microsoft dostarcza przewodniki adopcji Copilota pomagające firmom w tym procesie. Częścią zarządzania zmianą jest także oswajanie pracowników z terminologią AI – czemu służy właśnie niniejszy słowniczek.

Zero Trust

Model bezpieczeństwa zakładający, że nie należy ufać „domyślnie” żadnemu użytkownikowi, urządzeniu ani aplikacji – nawet jeśli znajdują się wewnątrz sieci firmowej. Zamiast tego dostęp jest przyznawany w sposób minimalny i warunkowy, a systemy stale weryfikują tożsamość, urządzenie i ryzyko.

W kontekście wdrożenia Microsoft 365 Copilot Zero Trust jest ważny, bo Copilot działa „w imieniu użytkownika” i sięga do danych, do których użytkownik ma uprawnienia. Jeśli tożsamości są słabo zabezpieczone, uprawnienia nadane zbyt szeroko, a urządzenia niezarządzane – ryzyko nieautoryzowanego dostępu do danych rośnie. Praktyczne elementy Zero Trust w M365 to m.in. wieloskładnikowe uwierzytelnianie, Conditional Access w Entra ID, ograniczanie dostępu z niezgodnych urządzeń oraz higiena uprawnień w SharePoint/Teams.

Zgodność (Compliance)

Przestrzeganie wymogów regulacyjnych i wewnętrznych polityk firmy. Microsoft 365 Copilot został zbudowany tak, by nie naruszać istniejących mechanizmów compliance – respektuje etykiety poufności, mechanizmy DLP i polityki retencji. W 2025 r. Microsoft ogłosił możliwość geolokalizacji przetwarzania Copilota – ograniczenia przetwarzania danych do centrów danych w określonych krajach (15 krajów), co jest ważne dla instytucji podlegających wymogom suwerenności danych.

Ekosystem Microsoft Copilot to rozległy zbiór produktów, technologii i pojęć

Począwszy od nazw narzędzi, przez terminy techniczne, aż po koncepcje architektury AI i praktyki biznesowe. Copilot jest potężnym narzędziem, ale – jak każde – wymaga zrozumienia możliwości i ograniczeń. Znajomość powyższych terminów pozwoli Ci lepiej zorientować się, jak Copilot działa, jak może pomóc Ci na co dzień i jakie mechanizmy bezpieczeństwa, etyki oraz efektywnej współpracy z AI stoją za jego interfejsem.

Jeśli potrzebujesz wsparcia w procesie wdrożenia Copilota w firmie lub chcesz dostosować narzędzia AI do potrzeb swojej organizacji – skontaktuj się z naszym zespołem ekspertów. Zapewniamy kompleksowe konsultacje, szkolenia oraz wsparcie techniczne na każdym etapie transformacji cyfrowej.

Razem bezpiecznie, a co ważne, efektywnie wdrożymy Copilota, zgodnie z najlepszymi praktykami i wymogami compliance.

Zarezerwuj konsultację już dziś!



Źródła:

Powyższy artykuł przygotowaliśmy na bazie: własnych doświadczeń, case'ów z klientami, a także oficjalnych materiałów Microsoft Learn i Microsoft Support.

Maciej Tomczyk
Marketing Project Manager
Szare wypełnione koło na białym tle.
Supremo
Z marketingiem związany jest od prawie 15 lat. W Supremo pracuje „na styku” strategii, kreacji i prowadzenia projektów marketingowych od A do Z. Przy wykonywaniu codziennych obowiązków, podczas budowania marki Supremo, stawia na fakty, skuteczność oraz... spokój. Wierzy, że marketing to sztuka łączenia wizji z działaniem.

Z AI… od A do Z! Słowniczek pojęć na 2026 rok o sztucznej inteligencji i Microsoft Copilot

Maciej Tomczyk
Marketing Project Manager
Supremo
23 minuty czytania
12.2.2026
Maciej Tomczyk
Marketing Project Manager
Supremo

Z marketingiem związany jest od prawie 15 lat. W Supremo pracuje „na styku” strategii, kreacji i prowadzenia projektów marketingowych od A do Z. Przy wykonywaniu codziennych obowiązków, podczas budowania marki Supremo, stawia na fakty, skuteczność oraz... spokój. Wierzy, że marketing to sztuka łączenia wizji z działaniem.

Z AI… od A do Z! Słowniczek pojęć na 2026 rok o sztucznej inteligencji i Microsoft Copilot

Maciej Tomczyk
Marketing Project Manager
Supremo
23 minuty czytania
12.2.2026
Maciej Tomczyk
Marketing Project Manager
Supremo

Z marketingiem związany jest od prawie 15 lat. W Supremo pracuje „na styku” strategii, kreacji i prowadzenia projektów marketingowych od A do Z. Przy wykonywaniu codziennych obowiązków, podczas budowania marki Supremo, stawia na fakty, skuteczność oraz... spokój. Wierzy, że marketing to sztuka łączenia wizji z działaniem.

Z AI… od A do Z! Słowniczek pojęć na 2026 rok o sztucznej inteligencji i Microsoft Copilot

Maciej Tomczyk
Marketing Project Manager
Supremo
23 minuty czytania
12.2.2026
Maciej Tomczyk
Marketing Project Manager
Supremo

Z marketingiem związany jest od prawie 15 lat. W Supremo pracuje „na styku” strategii, kreacji i prowadzenia projektów marketingowych od A do Z. Przy wykonywaniu codziennych obowiązków, podczas budowania marki Supremo, stawia na fakty, skuteczność oraz... spokój. Wierzy, że marketing to sztuka łączenia wizji z działaniem.

Z AI… od A do Z! Słowniczek pojęć na 2026 rok o sztucznej inteligencji i Microsoft Copilot

Maciej Tomczyk
Marketing Project Manager
Supremo
23 minuty czytania
12.2.2026
Maciej Tomczyk
Marketing Project Manager
Supremo

Z marketingiem związany jest od prawie 15 lat. W Supremo pracuje „na styku” strategii, kreacji i prowadzenia projektów marketingowych od A do Z. Przy wykonywaniu codziennych obowiązków, podczas budowania marki Supremo, stawia na fakty, skuteczność oraz... spokój. Wierzy, że marketing to sztuka łączenia wizji z działaniem.

Jakie artykuły jeszcze Ci polecamy?